Konkurs logiczny

Na podstawie “Logiki praktycznej” Zygmunta Ziembińskiego.

Zagadka ode mnie, zagada logiczna. Dostaliśmy ją na trzecich czy czwartych zajęciach z prawoznawstwa – ogólnie jak na wtedy to to był straszny łamaniec głowy. Powinna się więc Wam spodobać : ) Najpierw jednak musimy sobie wprowadzić dwie rzeczy: pewne cechy jakie mają ludzkie czyny ze względu na prawo i pewne relacje, które te cechy mogą łączyć.

Czyny ludzkie – ze względu na prawo – mogą mieć sześć cech:

1) mogą być nakazane (N), gdy prawo mówi, iż jakiś podmiot musi zrealizować określony czyn lub stan rzeczy; np. przedsiębiorcy nakazane jest zerejestrować swoją działalność gospodarczą, posiadaczowi telewizora nakazane jest zapłacić abonament, podatnikowi płacić podatki itd.

2) mogą być zakazane (Z), gdy prawo mówi, iż podmiot nie może zrealizować jakiegoś stanu rzeczy lub czynu; np. każdemu zakazane jest zabijać, każdemu zakazane jest niszczyć cudzą rzecz, żołnierzowi zakazane jest samowolnie opuszczać jednostkę wojskową itd.

3) mogą być przedmiotem obowiązku (O), gdy są nakazane albo gdy są zakazane; czyli przedmiotem obowiązku jest zarówno czyn nakazany (zapłata podatków) jak i zakazany (zakaz zabijania).

4) mogą być dozwolone (D), gdy nie są zakazane. Na przykład: nie ma zakazu sprzedaży alkoholu osobom dorosłym – sprzedaż im tego alkoholu jest więc dozwolona, nie ma zakazu gry na gitarze – gra na gitarze jest więc dozwolona. Czyn dozwolony może być też jednak nakazany: płacanie podatków nie tylko nie jest zakazane, a więc nie tylko jest dozwolone – ale i nakazane.

5) mogą być fakultatywne (F), gdy nie są nakazane. Na przykład: nie ma nakazu kochania małżonka – kochanie małżonka jest więc fakultatywne, nie ma nakazu pisania do Action Maga, pisanie doń jest więc fakultatywne. Czyny fakultatywne mogą być też zakazane: zabijanie nie jest nakazane, jest fakultatywne – ale i jednocześnie zakazane.

6) mogą być indyferentne (I), gdy nie są ani nakazane, ani zakazane, są więc zarazem fakultatywne i dozwolone. Gra na gitarze, pisanie do AM, chodzenie na spacery – to czynności fakultatywne i dozwolone, a więc i indyferentne.

Z kolei między tymi cechami czynów czy osób mogą zachodzić cztery rodzaje relacji:

I. relacja wynikania jednej cechy z drugiej. Na przykład z cechy bycia kobietą wynika także cecha bycia człowiekiem, ale z cechy bycia człowiekiem nie wynika cecha bycia kobietą (człowiek może być też mężczyzną). Z cechy bycia obywatelem Polski wynika cecha bycia obywatelem Unii Europejskiej, ale z cechy bycia obywatelem Unii Europejskiej nie wynika cecha bycia obywatelem Polski (bo obywatel UE może być też Niemcem, Grekiem, Słoweńcem, etc.). Oznaczmy ją strzałką: B wynika z A, czyli A—>B.

II. relacja sprzeczności jednej cechy z drugą. Sprzeczość dwóch cech polega na tym, że przedmiot czy osoba musi mieć albo jedną cechę albo drugą. Nie może mieć dwóch cech na raz i nie może nie mieć żadnej z tych cech: zawsze ma więc jedną z nich. Człowiek może mieć więc albo cechę bycia kobietą albo mężczyzną: jakąś płeć mieć musi, nie może być na raz kobietą i mężczyzną. Cecha bycia kobietą stoi więc w sprzeczności z cechą bycia męzczyzną, co oznaczymy linią pojedynczą. A jest sprzeczne z B, czyli A-B.

III. relacja przeciwieństwa jednej cechy z drugą cechą. Przeciwieństwo mamy wtedy, gdy przedmiot czy osoba nie mogą mieć na raz obu cech – mogą mieć maksymalnie jedną z nich, ale mogą też nie mieć żadnej z nich. Cecha bycia brunetem jest w relacji przeciwieństwa do cechy bycia blondynem: człowiek może być brunetem albo blondynem – ale może też nie być ani brunetem ani blondynem, bo może być na przykład łysy lub rudy. Oznaczmy tą relację linią podwójną. A jest przeciwne z B, czyli A=B.

IV. relacja polegająca na tym, że przedmiot lub osoba może mieć na raz obie te cechy, natomiast nie może nie mieć żadnej z nich, czyli zawsze musi mieć przynajmniej jedną z tych cech. Przykładem jest relacja między cechą posiadania więcej niż 1.50 m wzrostu i cechą posiadania mniej niż 1.70 m wzrostu. Człowiek może mieć bowiem na raz więcej niż 1.50 m wzrostu i mniej niż 1.70 m (np. gdy ma 1.63 wzrostu), może mieć tylko jedną z tych cech (mieć. 1.43 albo 1.90), natomiast niemożliwa jest sytuacja, gdy człowiek nie ma żadnej z tych cech (nie może mieć na raz więcej niż 1.70 i mniej niż 1.50 wzrostu). Taką relację oznaczymy linią przerywaną: A – – – B.

No i teraz pytanie: jakie relacje (I-IV) łączą cechy czynów wymienione w punktach od 1 do 6? Czy czyn dozwolony i zakazany są w relacji wynikania (a jeśli tak, to co wynika z czego?), sprzeczności, przeciwieństwa czy w tej czwartej relacji? Tą odpowiedź najlepiej udzielić za pomocą wykresu, najlepiej połaczyć symbole tych cechy tymi wszystkimi liniami.

Na przykład: w jakiej relacji ze sobą jest cecha czynu polegająca na byciu przedmiotem obowiązku i cecha polegająca na byciu nakazanym? Czy bycie nakazanym wynika z bycia przedmiotem obowiązku? Nie, bo przedmiotem obowiązku są też czyny zakazane. Czy czyn nakazany musi być przedmiotem obowiązku? Wydaje się, że tak, tak wynika z definicji czyny będącego przedmiotem obowiązku – ale sprawdźmy resztę. Czy te cechy są sprzeczne lub przeciwstawne? Nie, bo czyn może być naraz przedmiotem obowiązku i być nakazanym. Czwarta cecha też nie wchodzi w grę: czyn bowiem może ani nie być nakazany, ani nie być przedmiotem obowiązku: takim czynem jest czyn indyferentny. Znamy więc pierwszą relację: z cechy bycia nakazanym wynika cecha bycia przedmiotem obowiązku, czyli N—>O.

W konkursie rzecz jasna przewidziana jest nagroda dla pierwszej osoby, która dobrze rzecz rozwiąże – konkurs toczy się też na forum Action Maga. Odpowiedzi możecie zamieszczać tam (link na dole strony), wysyłać mi na maila lub zamieszczać w komentarzu, jako link do pliku. Gdyby się nie udało – to sam potem wrzucę rozwiązanie konkursu :) Pierwszą relację macie zaznaczoną – powodzenia z następnymi! :)))


One response to “Konkurs logiczny

  1. Ziembiński to było akurat to, co najbardziej z logiki (i semiotyki) rozumiałem, więc niech sobie nikt nawet nie próbuje wyobrażać, co było dalej… Na szczęście obyło się bez egzaminu. Jędza uwaliła mnie dopiero w tym roku na czymś innym;p

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s